https://www.sabzian.be/text/een-verloren-vorm

Een verloren vorm

The Smashing Machine en Marty Supreme

Na het succes van Good Time (2017) en Uncut Gems (2019) waagden de Safdie-broers zich elk aan een eerste soloproject. In The Smashing Machine (2025) toont Benny Safdie het vallen en opstaan van MMA-legende Mark Kerr, vertolkt door Dwayne “The Rock” Johnson, zelf ooit professioneel worstelaar. In Josh Safdies Marty Supreme (2025) kruipt Timothée Chalamet in de huid van tafeltennistalent Marty Mauser, losjes gebaseerd op de Joods-Amerikaanse Marty Reisman, die in zijn jacht op succes niet terugdeinsde voor bedrog en manipulatie. Twee biopics over sportlegendes, verfilmd door twee broers die eerder samenwerkten – het nodigt uit tot een vergelijking.

Mark Kerr en Marty Mauser delen een nietsontziende obsessie met hun sport. Toch zijn het verschillende drijfveren die hen respectievelijk de bokshandschoenen doen aantrekken en het tafeltennisbat ter hand doen nemen. Eenmaal in de ring of achter de tafel, staat er voor de twee topsporters iets anders op het spel. Kerr, die er in zijn villa met zwembad warmpjes bijzit, wordt gedreven door een diepgewortelde behoefte aan bevestiging, gevoed door een diepe angst om te verliezen. Marty zijn andere kaarten toebedeeld. Voor deze Joods-Amerikaanse schoenverkoper in het New York van de jaren vijftig vormt tafeltennis een overlevingsstrategie, een toegangspoort tot sociale mobiliteit. De film suggereert dat Marty’s immorele levenshouding minder voortkomt uit een onhebbelijk karakter dan uit een precaire situatie die hem de luxe van een moreel kompas ontzegt. Het maakt hem tot speelbal van een maatschappij die succes voorstelt als louter een kwestie van wilskracht. Toch krijgt de kritiek op de American dream nooit voet aan de grond, bij gebrek aan een vormelijke verankering.

Als er al sprake is van een kritische impuls, wordt die in Marty Supreme ondermijnd door een beeldtaal die naadloos aansluit bij de entertainmentcinema die de broers in hun eerdere films net deconstrueerden. Uncut Gems doorprikte de mythe van de American dream door het zenuwslopende najagen ervan uit te drukken in een hyperkinetische montage, claustrofobisch camerawerk en een opgejaagde soundtrack die de klassieke Hollywoodtaal en het bijbehorende wereldbeeld van binnenuit op losse schroeven zetten.

Ook Marty’s hustle wordt narratief vertaald in een eindeloze struikelbeweging en beoogt in die zin een gelijkaardig effect, maar mist de zintuiglijke overbelasting waarmee Uncut Gems opzwepende sensatie doet kantelen in een angstwekkende, nihilistische koortsdroom. Het resultaat is conservatief, met als meest illustratieve voorbeeld de immersieve promotiecampagne waarin Timothée Chalamet trouw aan zijn rol blijft: “Dream big!”

In tegenstelling tot zijn broer geeft Benny Safdie geeft wel blijk van een vormelijke zoektocht met een bewuste verhouding tot conventies Het documentair realisme van The Smashing Machine, in stelling gebracht door een mobile 16mm-camera en lange takes, doorbreekt de klassieke biopic-esthetiek die Marty Supreme probleemloos omarmt. Tijdens de wedstrijden positioneert Benny de cameraman naast de ring, waar hij om een plekje moet vechten met persfotografen die hem het zicht ontnemen. Er is geen geritmeerde montage vanuit meerdere hoeken, er zijn geen close-ups die vuistslagen en trappen aan elkaar rijgen. In plaats daarvan ontvouwt zich een waas van bebloede lichamen en ledematen, vaak onduidelijk van wie ze zijn, gekadreerd door de touwen van de ring. Pas wanneer Kerr het podium afwandelt richting de kleedkamers, komen we dichterbij. De buitengewoon gespierde rug van Dwayne Johnson vult het kader als een schild dat de buitenwereld en in dit geval de opdringerige handheld camera op een afstand houdt. Alleen in de kleedkamer barst hij in tranen uit. We slaan het intieme tafereel, het gevecht tussen Kerr en zijn demonen, aarzelend gade. Het documentair realisme van The Smashing Machine meent toegang te bieden tot de intieme ruimte die sportfilms doorgaans niet betreden.

Op die plek valt echter weinig te ontdekken, behalve een vage suggestie van emotionele intensiteit. In zijn poging een realiteit te onthullen, botst de film op de limieten van een leven dat uiteindelijk weinig dramatisch materiaal oplevert. The Smashing Machine legt de bewijslast bij de werkelijkheid zonder ze filmisch te exploreren. Het juk van de waargebeurde feiten doet de film uiteindelijk de das om, waardoor de realistische esthetiek zelf op de voorgrond treedt. Elke camerabeweging valt op, elke spontane zoom oogt berekend. Het appel om te kijken klinkt zo luid dat de filmmaker zelf alle aandacht opeist. Wat als nonchalant moet overkomen, oogt artificieel en geconstrueerd. Niet Kerr de worstelaar, maar het mechanische lichaam van Dwayne Johnson dat krampachtig emoties uitdrukt, trekt de aandacht. Niet zijn kwetsbaarheid, maar Johnsons gezichtsprotheses en haarstuk domineren het beeld. De langgerekte pauzes creëren geen spanning maar eerder nietszeggende, ongemakkelijke onderbrekingen, met een bevreemdend en haast onbedoeld Brechtiaans resultaat.

Ondanks de verschillen markeren Marty Supreme en The Smashing Machine een gelijkaardige breuk met hun eerdere gezamenlijke werk. In beide soloprojecten worden stijl en onderwerp als twee losse polen artificieel uit elkaar getrokken: bij Josh een kritisch manoeuvre dat geen vorm weet te vinden, bij Benny een verweesde vorm die naar inhoud zoekt.

Beeld (1) uit Marty Supreme (Josh Safdie, 2025)

Beeld (2) uit The Smashing Machine (Benny Safdie, 2025)

ARTICLE
NL EN
In Passage, Sabzian invites film critics, authors, filmmakers and spectators to send a text or fragment on cinema that left a lasting impression.
Pour Passage, Sabzian demande à des critiques de cinéma, auteurs, cinéastes et spectateurs un texte ou un fragment qui les a marqués.
In Passage vraagt Sabzian filmcritici, auteurs, filmmakers en toeschouwers naar een tekst of een fragment dat ooit een blijvende indruk op hen achterliet.
The Prisma section is a series of short reflections on cinema. A Prisma always has the same length – exactly 2000 characters – and is accompanied by one image. It is a short-distance exercise, a miniature text in which one detail or element is refracted into the spectrum of a larger idea or observation.
La rubrique Prisma est une série de courtes réflexions sur le cinéma. Tous les Prisma ont la même longueur – exactement 2000 caractères – et sont accompagnés d'une seule image. Exercices à courte distance, les Prisma consistent en un texte miniature dans lequel un détail ou élément se détache du spectre d'une penséée ou observation plus large.
De Prisma-rubriek is een reeks korte reflecties over cinema. Een Prisma heeft altijd dezelfde lengte – precies 2000 tekens – en wordt begeleid door één beeld. Een Prisma is een oefening op de korte afstand, een miniatuurtekst waarin één detail of element in het spectrum van een grotere gedachte of observatie breekt.
Jacques Tati once said, “I want the film to start the moment you leave the cinema.” A film fixes itself in your movements and your way of looking at things. After a Chaplin film, you catch yourself doing clumsy jumps, after a Rohmer it’s always summer, and the ghost of Akerman undeniably haunts the kitchen. In this feature, a Sabzian editor takes a film outside and discovers cross-connections between cinema and life.
Jacques Tati once said, “I want the film to start the moment you leave the cinema.” A film fixes itself in your movements and your way of looking at things. After a Chaplin film, you catch yourself doing clumsy jumps, after a Rohmer it’s always summer, and the ghost of Akerman undeniably haunts the kitchen. In this feature, a Sabzian editor takes a film outside and discovers cross-connections between cinema and life.
Jacques Tati zei ooit: “Ik wil dat de film begint op het moment dat je de cinemazaal verlaat.” Een film zet zich vast in je bewegingen en je manier van kijken. Na een film van Chaplin betrap je jezelf op klungelige sprongen, na een Rohmer is het altijd zomer en de geest van Chantal Akerman waart onomstotelijk rond in de keuken. In deze rubriek neemt een Sabzian-redactielid een film mee naar buiten en ontwaart kruisverbindingen tussen cinema en leven.

Related