André Delvaux, a Belgian Filmmaker

La grande force, en effet, de L’homme au crâne rasé est de restituer objectivement une expérience intérieure, de nous faire voir le monde par les yeux de Govert et de nous montrer Govert en même temps – notre sensibilité arrivant même à se confondre avec la sienne et à un tel point dans la scène de l’autopsie qu’il n’est plus besoin de montrer le personnage, ni ce qu’il contemple pour nous faire partager son désarroi : il suffira de cadrer impassiblement quelques hommes qui s’affairent au-dessus d’un cercueil et une silhouette floue, derrière eux, qui les observe.

Displacement in relation to language stands at the center of André Delvaux’s troubling and troubled Un soir, un train (1968) – so precisely and so relentlessly that even the disquiet created by the collision of disparate nouns in the poetic title (a time and a place/thing/vehicle, improbably yoked together like a chance meeting between a sewing machine and an umbrella on a dissecting table) arguably becomes lost or at least diluted in its English translation.

André Delvaux, de vader van de Belgische cinema die prijzen en gouden medailles kreeg op tal van festivals, was een cultureel ambassadeur voor zijn land, dat hij wereldwijd heeft doen schitteren. Zijn diepe band met de kunsten, waarvan hij een originele synthese biedt, maakt van hem een dichter met een onvergetelijk beeldende stijl.

Vergeleken met de films van Charles Dekeukeleire of Marcel Mariën is de cinema van Delvaux inderdaad berekend en geconstrueerd. Toch schemert de oorspronkelijke experimentele geest die de Belgische cinema van weleer kenmerkte regelmatig door het rigide kader heen. Ondanks de stroomlijning door structurele subsidies kon de Belgische cinema met moeite concurreren met andere Europese cinema’s, waardoor films maken in België een hachelijke onderneming bleef. Ook Delvaux moest “bricoleren” om zijn films gemaakt te krijgen. Zo verklaarde hij de esthetische keuze voor het magisch realisme als vertelstijl vanuit een financiële noodzaak. Door het werkelijkheidsprincipe deels buiten spel te zetten, laat het magisch realisme immers spontaniteit en improvisatie, of inconsistentie en contradictie, toe.

André Delvaux, père du cinéma belge, primé dans de nombreux festivals dont il rapporte des médailles en or, fut un ambassadeur culturel de son pays qu’il a fait rayonner dans le monde. Dans ses rapports profonds avec les arts, dont il offre une synthèse originale, il demeure le poète mémorable d’un style imagé.

Aan de uitnodiging om – als auteur van de roman (aan scenario en film heb ik niet meegewerkt) – mijn mening neer te schrijven over André Delvaux’ verfilming van mijn Man die zijn haar kort liet knippen, voldoe ik tegelijk graag en ongraag. Graag om hulde en dank te betuigen aan Delvaux, ongraag omdat het altijd kies is zich te uiten omtrent een aangelegenheid waarin men persoonlijk betrokken is.